De derde dinsdag van september staat in Nederland bekend als Prinsjesdag. Het is een belangrijke politieke dag die bol staat van de traditie en de symbolen. (Let op het aantal hoofdletters op deze pagina!)

De koningin rijdt met de Gouden Koets van paleis Noordeinde naar het Binnenhof in Den Haag – het politieke centrum van Nederland. Daar leest ze de Troonrede voor in een Verenigde Vergadering van de Tweede en Eerste Kamer. In de Troonrede staan de plannen van de regering voor het komende jaar. Nadat de Koningin de Troonrede heeft voorgelezen, heft de voorzitter van de Verenigde Vergadering het ‘Leve de Koningin’ aan. Daarna gaat de koninklijke familie terug naar paleis Noordeinde, waar ze op het balkon verschijnt.

Na de Troonrede overhandigt de minister van Financiën de Miljoenennota en de Rijksbegroting voor het volgend jaar aan de Tweede Kamer. Hij neemt deze mee in een speciaal daartoe bestemd koffertje. Op dat koffertje staat aan de ene kant de tekst ‘De Derde Dinsdag in September’ en op de andere kant staat ‘Je Maintiendrai’.

In de dagen na Prinsjesdag debatteert de Tweede Kamer over de Miljoenennota en de Rijksbegroting, een debat dat bekend staat als de ‘Algemene Beschouwingen’.

De koningin, de minister… waarom heet het dan Prinsjesdag?
Dat is eigenlijk niet bekend. Mogelijk verwijst het naar de verjaardagen van stadhouders. In de tijd dat stadhouder Prins Willem V (1748-1806) regeerde werd zijn verjaardag op 8 maart al Prinsjesdag genoemd. Anderen menen dat de naam komt van de tocht van Koning Willem I naar het Binnenhof, waarbij hij vergezeld werd door zijn zoons. Onder zijn bewind en dat van zijn zoon Willem II was het gebruikelijk dat de zonen en broers van de koning aanwezig waren op Prinsjesdag, de opening van de Staten-Generaal. Tegenwoordig wonen de prinsen en prinsesses ouder dan 18 de plechtigheid bij.

Waarom de derde dinsdag van september?
Prinsjesdag vond aanvankelijk plaats op de eerste maandag van november. Later werd dat de derde maandag in oktober. In 1848 werd de begrotingsbehandeling in het parlement veel uitgebreider, omdat de begroting voortaan jaarlijks werd vastgesteld en de Tweede Kamer het recht van amendement had gekregen. De begrotingsbehandeling moest bovendien voor 1 januari afgerond zijn. Daarom werd Prinsjesdag met een maand vervroegd, naar de derde maandag van september. In 1887 werd de maandag vervangen door de dinsdag, zodat Kamerleden niet op zondag hoefden te reizen.

Prinsjesdag in Brussel
De eerste Prinsjesdag voltrok zich in 1814, in de Trêveszaal in Den Haag. Tussen 1815 en 1830 vond Prinsjesdag afwisselend in Den Haag en in Brussel plaats. Na 1830 werd daarom evidente redenen mee gebroken en vond Prinsjesdag altijd in Den Haag plaats.

Prinsjesdag 2004
Prinsjesdag valt dit jaar op 21 september. Het is dan precies honderd jaar geleden dat de Troonrede voor het eerst in de Ridderzaal werd voorgelezen en koningin Beatrix leest dit jaar voor de vijfentwintigste keer de Troonrede voor.